Hướng đi mới – khát vọng lớn của chương trình đào tạo Khoa học dữ liệu tại Học viện Chính sách và Phát triển

Trong bối cảnh kinh tế số và chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, Khoa học dữ liệu (Data Science) không còn là một ngành học mang tính xu hướng, mà đã trở thành nền tảng cốt lõi cho hoạch định chính sách, quản trị công, điều hành doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, giữa rất nhiều chương trình đào tạo (CTĐT) Khoa học dữ liệu hiện nay tại các đại học lớn như Đại học Kinh tế quốc dân (NEU), Học viện Ngân hàng (BAV), Học viện Tài chính (AOF), Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH), Trường Đại học Ngoại thương (FTU), Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội,… câu hỏi quan trọng đặt ra cho phụ huynh và thí sinh là: đâu là chương trình giúp người học thực sự khác biệt và có lợi thế cạnh tranh dài hạn trên thị trường lao động?

     CTĐT ngành Khoa học dữ liệu của Học viện Chính sách và Phát triển (Bộ Tài chính) đang đi theo một hướng tiếp cận khác biệt, có mục tiêu rõ ràng và rất sát với nhu cầu thực tiễn của xã hội, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực dữ liệu chất lượng cao cho cả khu vực công và khu vực doanh nghiệp. CTĐT này không nằm ở việc “dạy nhiều công cụ hơn” hay “chạy theo kỹ thuật thuần túy”, mà nằm ở triết lý đào tạo: Khoa học dữ liệu phải gắn với bối cảnh kinh tế – tài chính – chính sách và phải phục vụ trực tiếp cho các quyết định quản trị và điều hành. Trên cơ sở đó, Học viện Chính sách và Phát triển là đã thiết kế chương trình Khoa học dữ liệu theo hai hướng chuyên sâu rõ ràng, cho phép người học lựa chọn con đường nghề nghiệp phù hợp ngay từ khi còn trên giảng đường.

• Hướng chuyên sâu thứ nhất “Phân tích dữ liệu kinh tế và tài chính” hướng tới mục tiêu đào tạo đội ngũ chuyên gia dữ liệu cho khu vực công, các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tài chính công, viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế. Ở hướng đi này, sinh viên không chỉ học cách xử lý dữ liệu hay xây dựng mô hình, mà quan trọng hơn là hiểu sâu bản chất kinh tế – tài chính – chính sách của dữ liệu. Các học phần như Phân tích và dự báo kinh tế vĩ mô, Ứng dụng khoa học dữ liệu cho tài chính công và chính sách tài khóa, hay Phân tích và dự báo chính sách dựa trên AI,… giúp người học tiếp cận trực tiếp với những bài toán lớn của nền kinh tế: tăng trưởng, lạm phát, ngân sách, đầu tư công, phát triển bền vững. Bên cạnh đó, các học phần về Bảo mật dữ liệu và đạo đức AI, Phân tích dữ liệu lớn với PowerBI hay Phát triển bền vững giúp sinh viên hình thành tư duy dữ liệu có trách nhiệm, phù hợp với chuẩn mực của khu vực công hiện đại. Đây là lợi thế mà rất ít CTĐT Khoa học dữ liệu thiên về kỹ thuật tại các trường khác có thể cung cấp một cách bài bản.

• Hướng chuyên sâu thứ hai: “Trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh” lại mở ra một không gian nghề nghiệp rộng lớn trong khu vực doanh nghiệp, tập đoàn tài chính – ngân hàng, công ty công nghệ, thương mại điện tử và marketing số. Ở hướng này, sinh viên được trang bị hệ thống kiến thức hiện đại để trở thành những chuyên gia phân tích và ra quyết định dựa trên dữ liệu trong môi trường kinh doanh cạnh tranh cao. Các học phần như Khai phá dữ liệu cho phân tích kinh doanh, Quản trị dữ liệu lớn, Học máy và trí tuệ nhân tạo, Lập trình ứng dụng hay Tự động hóa trong kinh doanh giúp người học làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị dữ liệu – từ thu thập, xử lý đến triển khai ứng dụng. Đặc biệt, việc đưa các học phần mới như Agentic AI trong phân tích dữ liệu kinh doanh, Ứng dụng AI trong kinh tế và kinh doanh hay Phân tích dữ liệu Marketing vào chương trình cho thấy tầm nhìn rất cập nhật của Học viện trong việc đào tạo nguồn nhân lực có khả năng thiết kế và vận hành các hệ thống AI tự chủ, phục vụ trực tiếp cho hoạt động quản trị và tăng trưởng doanh nghiệp.

     Việc lựa chọn một chương trình đào tạo Khoa học dữ liệu không còn đơn thuần là chọn một ngành học thời thượng, mà là một quyết định chiến lược liên quan trực tiếp đến tương lai nghề nghiệp của người học. Chính vì vậy, sự yên tâm của phụ huynh và học sinh lớp 12 không chỉ đến từ tên ngành, mà phải đến từ chất lượng đào tạo, uy tín của cơ sở giáo dục, định hướng nghề nghiệp rõ ràng và chi phí học tập hợp lý.

     Trước hết, sự yên tâm lớn nhất đến từ nền tảng học thuật và pháp lý của một trường đại học công lập thuộc Bộ Tài chính. Điều này đồng nghĩa với việc chương trình đào tạo không được xây dựng theo tư duy ngắn hạn hay chạy theo xu hướng, mà phải trải qua quá trình thẩm định nghiêm ngặt, tuân thủ chuẩn đầu ra quốc gia và gắn chặt với nhu cầu nhân lực chiến lược của nền kinh tế. Trong suốt quá trình đào tạo, sinh viên không chỉ được tiếp cận kiến thức hiện đại về dữ liệu và AI, mà còn được đặt trong bối cảnh kinh tế – tài chính – chính sách, nơi dữ liệu không tồn tại một cách trừu tượng mà trở thành công cụ trực tiếp phục vụ quản lý, điều hành và ra quyết định tại các cơ quan quản lý của Nhà nước. Hơn nữa, CTĐT của Học viện Chính sách và Phát triển tạo ra sự khác biệt ở chỗ: cá nhân hóa lộ trình học tập gắn với mục tiêu nghề nghiệp cụ thể, đồng thời tận dụng lợi thế đặc thù của một cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ Tài chính – nơi hội tụ tri thức về kinh tế, tài chính, chính sách và quản trị công. Đây chính là lợi thế mà không phải chương trình Khoa học dữ liệu của các trường đại học khác có được.

     Thứ hai, CTĐT Khoa học dữ liệu tại Học viện Chính sách và Phát triển được định hướng đào tạo gắn với chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế, giúp phụ huynh và học sinh yên tâm rằng kiến thức học được không chỉ “đúng chương trình”, mà còn “đúng chuẩn nghề nghiệp toàn cầu”. Sinh viên theo học ngành Khoa học dữ liệu tại Học viện khi tốt nghiệp sẽ phạt đạt các chuẩn năng lực quốc tế thông qua chứng chỉ Google Data Analytics Professional Certificate hoặc đạt 3 trong 5 chứng chỉ về Phân tích dữ liệu (Data Analytics); Trí tuệ nhân tạo (AI); Cơ sở dữ liệu (Databases); Bảng tính (Spreadsheets); Điện toán đám mây (Cloud Computing) do tổ chức International Certification of Digital Literacy (ICDL) cấp. Nhờ khả năng chinh phục các chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế, tấm “hộ chiếu kỹ năng” giúp các em sinh viên mở rộng cơ hội việc làm trong và ngoài nước. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng coi trọng năng lực thực hành và chuẩn nghề nghiệp hơn là danh xưng bằng cấp.

     Thứ ba, yếu tố thực tế nhưng mang tính quyết định đối với nhiều gia đình ở Việt Nam là mức học phí. Với học phí chỉ khoảng 35 triệu đồng mỗi năm, chương trình Khoa học dữ liệu của Học viện Chính sách và Phát triển có mức chi phí thấp hơn đáng kể so với các chương trình định hướng nghề nghiệp quốc tế tương đồng tại NEU, FTU hay BAV. Điều đáng nói là mức học phí này không đi kèm với sự đánh đổi về chất lượng. Ngược lại, nhờ là trường công lập, Học viện có điều kiện duy trì học phí hợp lý, đồng thời tập trung nguồn lực cho nâng cao chất lượng giảng dạy, cập nhật chương trình và hỗ trợ người học. Với nhiều gia đình, đây là một lựa chọn vừa kinh tế, vừa bền vững, giúp giảm áp lực tài chính mà vẫn đảm bảo con em được tiếp cận một ngành học mũi nhọn của tương lai. Trong quá trình học tập, sinh viên sẽ được cam kết thực hành trang các phòng Lab với nhiều máy móc tiên tiến, cấu hình cao và bộ dữ liệu có bản quyền được Học viện đặt mua từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), Vụ Ngân sách Nhà nước, Cục phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế hợp tác (Bộ Tài chính) hoặc từ nhiều công ty dữ liệu hàng đầu Việt Nam như Fiin Group hay NielsenIQ.

     Cuối cùng, điều khiến phụ huynh và học sinh có thể hoàn toàn yên tâm là khả năng thích ứng và đầu ra của chương trình. Sinh viên không chỉ học lý thuyết, mà còn được tiếp cận các dự án thực tế, dữ liệu thực, môi trường làm việc mô phỏng sát với khu vực công và doanh nghiệp. Quá trình học tập giúp các em hình thành tư duy phân tích, năng lực giải quyết vấn đề và khả năng sử dụng dữ liệu để tạo ra giá trị thực, những năng lực cốt lõi mà thị trường lao động đang tìm kiếm.

     Tóm lại, trong kỷ nguyên mà dữ liệu được xem là “tài nguyên chiến lược” này thì việc lựa chọn học Khoa học dữ liệu tại Học viện Chính sách và Phát triển không chỉ là lựa chọn một ngành học thời thượng, mà là lựa chọn một con đường nghề nghiệp dài hạn, linh hoạt và giàu tiềm năng phát triển. Học viện Chính sách và Phát triển sẽ là nơi mà các bậc phụ huynh có thể yên tâm gửi gắm tương lai của con em mình; các em học sinh lớp 12 có thể tự tin bắt đầu hành trình trở thành những chuyên gia dữ liệu, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế quốc gia trong Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.